V spotkanie z cyklu "Wśród dolnośląskich tematów"
Kiedy w kwietniu 2025 roku stowarzyszenie TILIAE zostało zaproszone do udziału w I konferencji regionalistów "Dolnośląskie Tematy", której organizatorami byli Instytut Dolnośląski, Książnica Karkonoska i Karkonoski Park Narodowy, nic nie wskazywało na to, że to początek ciekawej współpracy. Po konferencji pojawił się pomysł, by w ramach przygotowań do kolejnej edycji organizować cyklicznie spotkania "Wśród dolnośląskich tematów", adresowane do mniejszej grupy odbiorców, bardziej kameralne. Pomysł okazał się trafiony. Raz w miesiącu w różnych częściach Dolnego Śląska odbywają się otwarte spotkania. Ich program składa się z trzech – czterech prelekcji, trwających około 30 – 40 minut oraz spaceru tematycznego. Oprowadzanie realizuje gospodarz wydarzenia, a prelegenci przybywają z różnych miejscowości.
25 października 2025 roku odbyło się piąte już lokalne spotkanie, którego stowarzyszenie TILIAE były współorganizatorem. Tytuł przewodni „Ślady przeszłości” wyznaczył tematykę i dobór prelegentów, na miejsce spotkania wybrano zaś Trzebnicę, w której idea spotkania została ciepło przyjęta. Do grona współorganizatorów dołączyli: Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna w Trzebnicy, Gminne Centrum Kultury i Sztuki w Trzebnicy, Wydział Promocji - Gminny Punkt Informacji Turystycznej i Urząd Miejski w Trzebnicy.
Prelegenci, których mieliśmy okazję wysłuchać na sobotnim spotkaniu, które odbyło się w Miejskiej i Gminnej Bibliotece Publicznej przy ulicy H. Pobożnego 12a, są dobrze znani w swoich lokalnych środowiskach. Pierwszym z nich był Daniel Buczak z Trzebnickiego Stowarzyszenie Historyczno-Eksploracyjnego "Henryk Brodaty". Opowiedział o dawnych cmentarzach w samej Trzebnicy i w gminie. Temat zainteresował obecnych na spotkaniu mieszkańców Trzebnicy, prelegent miał okazję odpowiedzieć na kilka dodatkowych pytań. Drugim prelegentem był Piotr Galewski z Milickiego Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego "Dolina". Opowiedział o niezwykłym znalezisku, którego stowarzyszenie dokonało podczas kolejnych działań związanych z porządkowaniem dawnego cmentarza ewangelickiego, ujętego w gminnej ewidencji zabytków, znajdującego się na skraju wsi Miłochowice, gm. Milicz. Odkryto kwaterę szlachecką z płytami nagrobnymi, pochodzącymi z okresu od XVIII do XIX w.
Galewski pokazał zgromadzonym uczestnikom spotkania zdjęcia pięknie zdobionych płyt informując jednocześnie o tym, że Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził w tym miejscu lustrację. Niestety nie zostały podjęte żadne działania zabezpieczające owe zabytki, choć zostały docenione one same jak i praca stowarzyszenia. Trzecim prelegentem był pracownik Muzeum Miedzi w Legnicy,
Konrad Byś. Przybył na spotkanie z opowieścią o Mauzoleum Piastów w Legnicy, zabytku wysokiej klasy, któremu renowacja prowadzona w ostatnich latach pozwoliła powrócić do dawnego blasku. Niezwykle ciekawym było przyglądanie się kolejnym próbom podejmowanym przez lata przez poprzednich konserwatorów. Byś potrafił opowiadać o tych żmudnych pracach w sposób zajmujący, chwilami anegdotyczny. W swojej prelekcji wykazał również, jak silnie Legnica, zwłaszcza wspomniany zabytek, jest powiązana z Trzebnicą. Przyczyną jest pochówek Karoliny, księżnej holsztyńskiej, która przeszła na katolicyzm i spoczęła po śmierci w Trzebnicy, u stóp świętej Jadwigi, a nie w przygotowanym dla niej miejscu w legnickim mauzoleum.
Atrakcją przygotowaną przez gospodarza wydarzenia było zwiedzanie Sanktuarium Świętej Jadwigi Śląskiej oraz klasztoru sióstr boromeuszek w Trzebnicy. Rolę przewodników pełnili Daniel Buczak oraz Lilianna Sicińska z Fundacji „By służyć”. Dzięki pani Sicińskiej uczestnicy spaceru zajrzeli w tajemne miejsca, ukryte na co dzień przed wścibskim okiem, przyjrzeli się efektom prac restauratorskich, a także poznali historię obiektu.
Buczak jako przewodnik po sanktuarium również uchylał rąbków tajemnic, wzbudzał zainteresowanie nawet najmłodszych uczestników spaceru i pozostawił wszystkich z poczuciem, że warto tu znowu zajrzeć.
Spotkaniu towarzyszyła wystawa „Czytaj Dolny Śląsk”, powstała w oparciu o zasoby Miejskiej i Gminnej Biblioteki Publicznej w Trzebnicy oraz zbiory prywatne. Można ją oglądać do końca roku 2025. Wystawa zgromadziła książki reprezentujące szeroko pojętą tematykę dolnośląską. Z konieczności zawiera tylko wybrane pozycje literackie, wśród których znajdują się zarówno książki popularno-naukowe, jak i literatura piękna oraz poezja. Przyglądając się wyeksponowanym tytułom można zobaczyć, jakim zagłębiem tematów jest ten region. Biblioteka pokazała publikacje poświęcone miastu - jego historii, przyrodzie i turystyce, ze szczególnym uwzględnieniem klasztoru sióstr boromeuszek oraz bazylice mniejszej. Przybliżyła wybitne postacie trzebnickie, przy czym obok duszpasterzy pojawili się również lokalni artyści. Zbiory prywatne, dotyczące Dolnego Śląska to książki popularno – naukowe a także duża grupa książek wspomnieniowych. Przeglądając półki z pewnością odkryjemy coś inspirującego.
Spotkania "Wśród dolnośląskich tematów" są organizowane w ramach przygotowań do II konferencji regionalistów "Dolnośląskie Tematy", której organizatorami są Instytut Dolnośląski, Książnica Karkonoska i Karkonoski Park Narodowy. Działanie publiczne jest współfinansowane ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO Społeczeństwo Obywatelskie KPRM
Tekst: Hanna Szurczak, zdjęcia: Joanna Rafalska, Natalia Murdza, Hanna Szurczak
