Sprawozdanie z konferencji „Dziedzictwo i pamięć. Ochrona i utrzymanie ewangelickich cmentarzy”
Dnia 10 stycznia 2026 roku odbyła się w Warszawie konferencja „Dziedzictwo i pamięć. Ochrona i utrzymanie ewangelickich cmentarzy”, organizowana przez Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce oraz Fundację Kamienie Niepamięci. Konferencję w Centrum Luterańskim przy ul. Miodowej 21 otworzyli bp Jerzy Samiec, Biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP i Maciej Lipiński, Prezes zarządu Fundacji Kamienie Niepamięci. Wśród prelegentów znaleźli się: Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska, rzeczniczka prasowa Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, dr Ryszarda Formuszewicz, Instytut Zachodni, koordynatorka projektu „Dialog polsko-niemiecki”, dr Marcin Czarnowicz, Uniwersytet Jagielloński, Bartosz Bijak, Instytut Pamięci Narodowej, Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Łodzi, Michał Wiśniewski, Stowarzyszenie Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw, Hanna Szurczak, Stowarzyszenie Tiliae, Damian Kruczkowski, Stowarzyszenie Frydhof, Andrzej Grzegorczyk, Fundacja Kwela oraz dr Andrzej Stachowiak, Narodowy Instytut Muzeów.
Spotkanie warszawskie, które zgromadziło około 90 osób zainteresowanych tematyką, pozwoliło na dostrzeżenie, w jaki sposób Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce może na dobre zaistnieć dla ruchu ratowników pamięci. Danie miejsca i czasu na spotkanie, umożliwienie wymiany myśli i doświadczeń, jest cennym wkładem w tworzenie środowiska i scalanie go. Podczas konferencji poproszono obecnych na sali o krótkie przedstawienie się. Część osób podkreśliło, obok wskazania zainteresowania tematem, swoją przynależność do KEA. Oznacza to, że otwierają się drzwi do współpracy, która przez wielu cmentarników jest od dawna postulowana. Część dużych formacji, jak np. Lapidaria... czy Frydhof, mogą pochwalić się posiadaniem rzeczywistego wsparcia ze strony lokalnych parafii ewangelickich (Frydhof ma pastora Wunsza w swoich szeregach!), inne jednakże stykają się z obojętnością tych, których dziedzictwo przecież ratują. Stwierdzenie o obojętności nie jest bezpodstawne. Jako praktyczka stykam się z nim szczególnie boleśnie w przypadku cmentarza ewangelickiego w Łaznowskiej Woli, gmina Rokiciny.
Dobór prelegentów nie był, jak się okazało, dla organizatorów prosty. Zetknęli się oni z nadmiarem chętnych, co zmusiło do odrzucenia niektórych zgłoszeń. Z pewnością z jednej strony to przykre, że zabrakło czasu, by wysłuchać wszystkich chętnych, z drugiej jednak chwała organizatorom, że tą trudną decyzję podjęli z korzyścią dla przebiegu spotkania. Bardzo dobrze wyważono bowiem proporcje i znalazł się czas zarówno na pytania do prelegentów bezpośrednio po każdym wystąpieniu, jak na na tzw. rozmowy kuluarowe.
Sam dobór tematów, mocno zróżnicowanych, również zasługuje na pochwałę. Udało się bowiem uciec od skupienia się na prezentacji licznych już obecnie działań prowadzonych na samych cmentarzach. Istnieje możliwość śledzenia ich w mediach społecznościowych, a osoby zainteresowane w łatwy sposób mogą nawiązywać kontakty i wymieniać informacje. Konferencja, w której praktycy spotykają się z teoretykami wydaje się być dużo bardziej interesująca, ponieważ wzbogaca to wszystkie strony. Ciekawe jest również przedstawianie jednostkowych projektów, wybranych z licznych działań prowadzonych przez konkretną formację. Projekty z reguły mają wiele elementów, a każdy z nich możliwy do „skopiowania” jako osobne działanie. Na konferencji istniała możliwość porozmawiania z autorami takich przedsięwzięć i zaczerpnięcia wiedzy u źródeł.
Jako prelegentka, ale i jako słuchaczka szczególną wartość upatruję w aktywnym audytorium. To uwagi i pytania „z sali” dopełniły w znaczący sposób poszczególne wystąpienia i sprawiły, że to spotkanie zaliczam do niezwykle udanych i potrzebnych.
Gratuluję organizatorom i zachęcam do kontynuacji.
Warszawa, 10 stycznia 2026
Hanna Szurczak, stowarzyszenie TILIAE
Zdjęcia: Hanna Szurczak, Edmund Goś, Tomasz Korzekwa
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
